Bel Ağrısı Modern Çağın Hastalığıdır

Bel ağrısı modern toplumların her geçen gün büyüyen önemli sorunlarından biridir.  Tüm insanların dörtte üçü yaşamlarının herhangi bir döneminde bel ağrısından yakınır. Az hareket eden, genellikle oturarak stresli bir yaşam süren ve mesleki nedenlerle omurgadaki diskler üzerine binen yükleri fazla olan modern dünyanın insanı, bir de üzerine yanlış beslenme sonucu aldığı kilolar eklendiğinde bel ağrılarından kaçınması neredeyse olanaksızdır. ABD'de bugün 5 milyon kişide bel ağrısı vardır. Buna bağlı iş gücü kaybı, tedavi, tazminat harcamaları 15 milyar $ civarında tutmaktadır.

Bel Ağrısı Kimlerde Fazladır

1 - Bel ağrısı, 35-50 yaş arasında ve erkeklerde 2 kat daha fazla ortaya çıkar. Şişmanlık ve uzun boy bel ağrısı için risk oluşturmaktadır.

2 - Sigara içenler bel ağrısıyla sıkça karşılaşır. Sigara, kronik öksürüğe yol açarak disk basıncını yükseltir. Omurgada kan akımı azalacağından diskin yetersiz beslenmesine neden olur.

3 - Ailesinde bel fıtığı olanların bel ağrısına yakalanma olasılığı daha yüksektir.

4 - Bazı meslek grupları bel sorunlarına daha yatkındır. Masa başı işlerde çalışanlar, otobüs ve kamyon şoförleri,  yanlış biçimde ağır kaldıran işçiler diğer mesleklerden daha fazla bel hastalıklarına yakalanırlar. Ayrıca, hemşireler ve ev kadınları da bel sorunlarına adaydırlar.

5 - Basketbol, futbol, güreş, halter gibi sporlardaki zorlanmalar bel ağrısı oluşturabilir.

6 -Tekrarlayan hamilelikler bel ağrısı riskini artırırlar.

Bel Ağrısı Nedenleri

Bel ağrıları ya omurga kaynaklı ya da omurga dışı nedenlerle ortaya çıkar. Omurga nedenliler % 90 sıklıktadır.

A - Omurga Kaynaklı Bel Ağrıları

Omurgayı tutan romatizmal hastalıklar, infeksiyonlar, tümörler bel ağrısı nedenleridir. Bel fıtığı, bel kayması, kanal darlığında, diskler sinir köklerine baskı yaparak ağrıya yol açar. Bel adalelerinde çeşitli nedenlerle ağrı meydana gelmektedir. Omurgada doğumsal anormallikler, duruş bozuklukları, bacak kısalıkları ve bel bölgesini içine alan düşme, çarpmalar bel ağrısı doğurur. Omurlarda osteoporoz ve yıpranmalar da bel ağrılarına yol açabilir.

B - Omurga Dışı Bel Ağrıları

Kadın hastalıkları, mide ülseri, aort anevrizması, böbrek ve safra kesesi taşı, prostatit,  pankreatit bele yansıyan ağrılara yol açabilir.

Bel Ağrılarında Tanı Nasıl Konulur?

Bel ağrılarının tanısında iyi bir sorgulama tanının yarısıdır. Ayrıntılı muayene sonucunda hastanın durumuna göre çeşitli incelemelere başvurulabilir.                                                        

Röntgen grafilerinde, omurlardaki yıpranmalar, eğrilikler, doğumsal değişiklikler rahatça izlenebilir. Ancak tüm bel ağrılarında standart grafilerle tanı konulamaz.  O zaman tomografi veya emar (MR) gibi görüntüleme yöntemlerine başvurmak gerekir. Bazen bel ağrılarında laboratuar analizleri veya EMG gibi tanı yöntemlerine de başvurulabilir.

Bel Ağrılarının Tedavisi

Tedavide; yeterli omurga hareketliliğin sağlanması ve mevcut bozukluğun minimale indirilmesiyle akut ağrının kronikleşmesinin önlenmesi amaçlanmaktadır.

1- İstirahat

Bel ağrısının şiddetlendiği dönemlerde yatak istirahatı ve kişinin doğru pozisyonunu korumak ilk prensiptir. Yan veya sırt üstü dizler bükük yatmak en ideal konumdur. İstirahat süresi 2-10 gün olup, 7. günde yavaş yavaş hareketlenmek gerekmektedir. Uzun süreli yatıldığında diskin beslenmesi bozulur. Kas kuvveti ve kemik minerallerinde azalma olabilir.

2- İlaçlar

Ağrı kesici (NSAI) ve adale gevşetici ilaçlar önemli yararlar sağlar. Akut ağrı nedeniyle gergin olan hastalara sakinleştirici ilaçlar da verilebilir.

3- Fizik Tedavi

İlaç ve istirahat uygulamasıyla düzelemeyenlere fizik tedavi yapılması gerekir. Akut bel ağrılarında belin çekilmesi (traksiyon) önemli yararlar sağlar. Ayrıca elektrik akımları, ultrason ve ısıtıcılar kullanılabilir.

4- Bel Korsesi

Akut bel ağrılarında korse hareketleri sınırlayarak iyileşmeyi hızlandırır. Belin kavisini azalttığı için omurilik, sinir kanalları ve beldeki faset eklemlerinin arasını açarak diskleri rahatlatır.

Korse, beli sıcak tutar, emniyet hissi verir ve hastalığı hatırlatarak bir nevi uyarıcı görevi görür. Beldeki deformiteyi önler, beli stabilize eder. Böylece disk içi basıncı azalır, sırt kaslarının etkinliği artar ve bunun sonucunda beldeki ağrı azalır.

5- Bel Omurgasına Yapılan Lokal Enjeksiyonlar

Akut bel ağrılarında bel omurları civarına ağrı kesici veya omurlar arasındaki diskin beslenmesi amacıyla tedavi edici enjeksiyonlar yapılabilir.

6- Bel Fıtığında Cerrahi Tedavi

Konservatif tedavilere rağmen yeterli düzelme yoksa ameliyat gündeme gelir. Adale erimesi, güç ve reflekslerdeki kayıp giderek ilerliyorsa, tedaviye direnç varsa,  günlük yaşam aktiviteleri ileri derecede bozulmuş ve mesleğini artık yapamayacak genç hastalarda operasyona erken karar verilmelidir. Genellikle 2 yöntem söz konusudur.

Basit Diskektomi: Kemik üzerinde bir pencere açılara hasarlı diskteki jölemsi doku çıkartılır.  %30'unun çıkarılması yeterlidir.

Mikrodiskektomi: Mikroskop yardımıyla kıkırdak dokusu çıkartılır. Nüks oranı basit diskektomiye göre daha azdır. Girişim sırasında daha az doku etkilendiğinden iyileşme daha çabuk olur.

7- Bel Eğitim Programları (Bel Okulu)

Bel okulu çalışmaları, kişinin günlük yaşama uyum gösterebilmesi için belini en iyi ve ağrısız olarak kullanmayı öğretmeyi hedeflemektedir. 8-10 kişilik gruplar halinde uygulanır. Böylece hastalar grup psikoterapide olduğu gibi diğer katılımcıların problemleriyle kendi durumunu kıyaslayabilir ve bundan dersler çıkarılabilir.                                                             

Bel okulu; tedavi maliyetini azaltmakla beraber, kişilerin yeniden bel ağrılarıyla karşılaşmasını önlemenin en kolay şeklidir.

Bel Okuluna Kimler Katılmalıdır?

Devamlı oturma veya ayakta durması nedeniyle bel ağrısına yol açabilecek meslek gruplarında olanlar (diş hekimleri, cerrahlar, hastabakıcılar, öğretmenler, tezgahtarlar, şoförler, bankacılar) devamlı ağır kaldıran meslekler, ev kadınları ve bazı sporları yapanlar, kısaca bel ağrısı riskini taşıyan herkesin bel okuluna katılmaları önerilmektedir.

8- Egzersiz Uygulamaları

Bel ağrılarından korunabilmek için çeşitli egzersizler söz konusudur. Egzersiz sırasında meydana gelebilecek ağrı ve diğer rahatsızlıklarda programı keserek doktora danışılmalıdır. Egzersizler; ağrıyı azaltır, adale kuvvetini arttırır. Yanlış duruş pozisyonlarının düzeltilmesini sağlayan egzersizlerin bel ağrısı ataklarının önlenmesi gibi yararları da vardır.                                                         

Bel Ağrısı ve Günlük Yaşam

Fazla kilolarda diyetisyene başvurulmalıdır. Üzüntü ve streslerin bel sağlığını olumsuz yönde etkilediği unutulmamalıdır.

Yüksek topuklu ayakkabılardan kaçınılmalıdır. Topuk yükseldikçe, beldeki kavis arttığından dolayı bel omurları üzerindeki yük de buna paralel olarak artar.

Yatak; bel ağrılarında başrol oyuncularından biridir. Bel omurgasına binen basınç, sırtüstü yatmakla % 86 oranda azalır. Vücudun her yerinin eşit oranda temas etmesini sağlaması açısından, sert bir yatak zemini ve bunun üzerine serilecek yumuşak bir şilte kullanılması önerilir. Yatak vücudun gömülmesini önlemeli ve sırt eğriliğini korumalıdır. Bu sert zeminin kalınlığının 2 cm olması yeterlidir.Kalın yastıklar yerine baş ve enseyi desteklemek için daha küçük ve düz yastıklar önerilir.

Bel Ağrılarında Spor

Sağlıklı yaşam için düzenli spor yapılmalıdır. Daha önce bel rahatsızlığı geçirenlerin; halter ve mücadele sporlarından uzak durmaları gerekir. Yürüme ve yüzme tercih edilmelidir. Daha önce hiç spor yapmamış bireyler hekime danışmadan spora başlamamalıdır.